Ý nghĩa của nới lỏng cấm vận vũ khí

Mỹ nới lỏng cấm vận vũ khí có ý nghĩa như thế nào?

Quyết định của Mỹ bán thiết bị sát thương cho an ninh hàng hải cho Việt Nam có thể có tác động lớn đến cả cán cân sức mạnh trong khu vực và ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ, theo nhận định của các nhà phân tích quốc tế.

Theo trang tin tức Defense News, quyết định này cho phép Mỹ lần đầu tiên bán vũ khí cho Việt Nam kể từ cuộc chiến Việt Nam đến nay, đúng vào thời điểm sự hung hăng của Trung Quốc trên biển Đông gia tăng. Máy bay tuần tra biển P-3 Orion của Mỹ có thể là một trong những thiết bị Việt Nam muốn mua, sau khi Mỹ nới lỏng quy định bán vũ khí cho Việt Nam.

Máy bay tuần tra biển P-3 Orion của Mỹ

Thương vụ bán thiết bị sẽ được giới hạn trong lĩnh vực phòng vệ hàng hải – một thuật ngữ mập mờ cho phép Mỹ quyết định từng trường hợp về thiết bị nào có thể bán cho quân đội Việt Nam. Mục tiêu của nó, như các quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ đã nói với các phóng viên tại cuộc họp báo nhanh ngày 2/10, là để Việt Nam tăng cường an ninh hàng hải.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết quyết định này dựa trên mối quan hệ đã được cải thiện của Mỹ và Việt Nam, chứ không phải là hành động nhắm vào chính sách công kích của Trung Quốc trong khu vực. Quan hệ giữa Mỹ và Việt Nam đã ấm lên trong nhiều năm qua, đặc biệt từ chuyến thăm Việt Nam năm 2010 của Bộ trưởng Ngoại giao Hillary Clinton lúc đó.

Tuy vậy, các nhà phân tích quốc tế cho rằng không thể phủ nhận thái độ ngày càng hung hăng của Trung Quốc trong khu vực, đặc biệt trong mùa hè vừa qua Trung Quốc đã thiết lập giàn khoan trong vùng biển của Việt Nam.

Dù Trung Quốc đã rút giàn khoan, nhưng Murray Hiebert, Phó chủ nhiệm Chương trình nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Trung tâm nghiên cứu chiến lược quốc tế (CSIS – Mỹ), cho rằng sự việc vẫn nhắc nhở Việt Nam phải “thận trọng” với người láng giềng phương bắc.

Zhuang Jianzhong của trường Đại học Jiao Tong Thượng Hải, khuyến cáo rằng Trung Quốc sẽ không hài lòng với những điều trên. “Đó là sự chuẩn bị thiết bị chống lại Trung Quốc và chúng tôi không hài lòng với quyết định này”, ông nói. “Chúng tôi sẽ không phản ứng thái quá, bởi vẫn chưa hề có xung đột trực tiếp hay chiến tranh nào giữa Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng chúng tôi sẽ nói về vấn đề này khi Obama đến Bắc Kinh trong hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương vào tháng 11 tới”.

Các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ thừa nhận “thiết bị an ninh hàng hải” sẽ có thể bao gồm cả máy bay. Và với một ngành công nghiệp đang hy vọng tăng doanh số bán hàng ở nước ngoài để nâng cao lợi nhuận trong bối cảnh ngân sách trong nước đang cắt giảm, Việt Nam có thể là một mỏ vàng với Mỹ, theo lời ông Richard Aboulafia của tập đoàn Teal Group.

“Một điều không thể chối cãi là Việt Nam sẽ trở thành thị trường thiết bị quốc phòng lớn của Mỹ. Trong những năm qua, cả hai nước đã đi theo định hướng này”, Aboulafia nói và cho rằng Việt Nam sẽ nhanh chóng tiến tới mua một số dạng máy bay tuần tra biển, như máy bay P-3 vì Hải quân Mỹ đang muốn cho máy bay P-3 “về hưu” và nâng cấp lên hạm đội tiên tiến P-8. Ngoài ra, loại máy bay chở hàng C-130 cũng có thể rất tốt cho các hoạt động tìm kiếm và cứu hộ hàng hải. Đó có thể là các mẫu máy bay C-130H, vì quân đội Mỹ muốn loại bỏ C-130H để thay bằng máy bay C-130J hiện đại hơn.

Giáo sư Carl Thayer thuộc Học viện Lực lượng Quốc phòng Úc, cho biết “cả Việt Nam và Mỹ sẽ cùng có lợi” từ thỏa thuận P-3. Ngoài ra, Việt Nam có thể xem xét bổ sung một số loại radar ven biển, máy bay trực thăng.

Trong khi các hợp đồng mua bán có thể nhanh chóng diễn ra, nhưng giá trị lâu dài của quyết định hợp thức hóa việc bán thiết bị quốc phòng cho Việt Nam sẽ là tiềm năng về một khách hàng quân đội tin cậy, đặc biệt khi lực lượng hải quân Việt Nam đang sẵn sàng đầu tư để hiện đại hóa.

Andrew Shapiro, cựu quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao, gọi quyết định trên là “bước tiến đầu tiên rất tích cực có thể dẫn đến những mở rộng sâu hơn trong các năm tới”.

Các công ty Mỹ cũng như chính phủ Mỹ ngày càng xem Việt Nam như một thị trường tiềm năng. “Quân đội Mỹ rất quan tâm phát triển mối hợp tác với Việt Nam”, ông nói. “Đây là dấu hiệu quan trọng cho thấy Việt Nam ngày càng xem chúng tôi như một đối tác tiềm năng và tôi nghĩ Bộ Quốc phòng Mỹ cũng như Bộ Ngoại giao cũng rất quan tâm đến các bước tiến này”.

Đặc biệt, Shapiro cho rằng quyết định gỡ bỏ lệnh cấm đối với các thiết bị quốc phòng cũng có thể dẫn đến sự phát triển trong các ngành công nghiệp phi quốc phòng.

Hiện tại, các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết vẫn chưa có kế hoạch gỡ bỏ các hạn chế đối với thương mại quân sự, nhưng vẫn để ngỏ một khả năng.

(Theo VnReview)