Nông sản Việt vui buồn theo thương lái Trung Quốc

Giá gạo thị trường nội địa tại ĐBSCL bật tăng trở lại trong những ngày qua do thương lái Trung Quốc quay lại mua gạo tiểu ngạch từ Việt Nam.

Mua nhiều, giá cao rồi đột ngột ngừng

Thời báo Kinh tế Sài Gòn dẫn lời ông Nguyễn Công Khanh, một thương lái chuyên kinh doanh gạo tiểu ngạch sang Trung Quốc, ngụ tại Hải Phòng, cho biết, gần đây, hoạt động buôn bán gạo tiểu ngạch giữa thương nhân trong nước với đối tác phía Trung Quốc sôi độn trở lại so với thời điểm Trung Quốc quyết định kiểm soát việc buôn bán gạo tại biên giới phía Bắc.

Theo ông Khanh, do một số doanh nghiệp phía Bắc đang tập trung xả gạo tồn kho vì lệnh kiểm soát biên giới trước đó của Trung Quốc gây ra cho nên nhu cầu lấy gạo từ ĐBSCL dù có tăng nhưng chưa mạnh lắm. “Với đà mua mạnh trở lại của Trung Quốc như thế này, tôi nghĩ khoảng nửa tháng nữa thôi, thị trường gạo ĐBSCL sẽ sôi động lắm”, ông Khanh nói.

Trung Quốc quay lại mua gạo tiểu ngạch từ Việt Nam

Bà Ngô Ngọc Yến, Giám đốc doanh nghiệp gạo Yến Ngọc (TP.HCM), cho biết tại thị trường chợ đầu mối lương thực Bà Đắc (huyện Cái Bè, Tiền Giang) hiện gạo nguyên liệu của giống IR 50404 có giá dao động khoảng 7.500 - 7.700 đồng/kg và 9.000-9.100 đồng/kg đối với gạo thành phẩm (tùy chất lượng).

Trong khi đó, giá lúa IR 50404 tươi tại một số tỉnh ĐBSCL cũng nhanh chóng vượt lên mức giá 5.200-5.300 đồng/kg.

Theo bà Yến, ngoài nhu cầu của Trung Quốc, việc mua gạo phục vụ cho tiêu thụ nội địa tăng trong khi lượng gạo hàng hóa trên thị trường không còn nhiều cũng là tín hiệu tốt khuyến khích giá lúa, gạo nội địa tăng mạnh trở lại trong những ngày qua.

Thông tin Trung Quốc cấm xuất gạo tiểu ngạch rộ lên từ hồi tháng 8/2014 khiến nhiều doanh nghiệp điêu đứng vì bị dồn ứ hàng chục nghìn tấn gạo.

Trước đó, đối với nhiều loại hàng nông sản khác như ớt, xoài, thanh long, dưa hấu... Trung Quốc từng thu mua giá cao sau đó ngừng thu mua khiến người nông dân khóc ròng vì giá giảm mạnh.

Cụ thể như trái xoài, có thời điểm giá xoài duy trì ở mức 22.000 – 25.000đ/kg. Rồi giá lại kỷ lục giảm chỉ còn 500 – 600đ/kg do Trung Quốc ngừng mua. Ớt ở Bình Định cũng rơi vào tình trạng tương tự khi phía Trung Quốc đột ngột ngừng thu mua khiến giá ớt giảm tới 15 lần. Nhiều ruộng ớt đến kỳ thu hoạch mà không có người mua.

Không riêng gì ớt, xoài mà cả dưa hấu xuất khẩu sang Trung Quốc qua cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn) bị dồn ứ, giá dưa hấu giảm mạnh có những khi chỉ còn 1.000-2.000 đồng/kg, dưa hấu phải đổ bỏ cho trâu bò ăn.

Trung Quốc phụ thuộc

Dù vậy, theo GS.TS Võ Tòng Xuân, chuyên gia nông nghiệp, kịch bản này không lặp lại với mặt hàng lúa gạo, vì lúa gạo là món hàng cơ bản nên Trung Quốc sẽ không muốn chơi theo kiểu chanh, ớt. Trung Quốc phải tiếp tục mua, do đó Việt Nam yên tâm vì Trung Quốc sẽ còn thiếu gạo và không gạo nào rẻ hơn Việt Nam khi xuất sang Trung Quốc.

GS Xuân chỉ rõ, Trung Quốc luôn là thị trường xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam. Việc thương lái Trung Quốc ngừng thu mua từ lúa gạo, đến thủy sản, rau củ quả… đều khiến doanh nghiệp và nông dân lao đao. Không chỉ rơi vào tình trạng bấp bênh, giá xuất khẩu cũng luôn ở mức thấp trong khi đáng ra Việt Nam phải nắm thế chủ động vì thực tế Trung Quốc cần Việt Nam hơn.

"Trung Quốc không bao giờ có thể tự túc về lương thực với dân số đông hơn 1,4 tỷ người và họ phải nhập khẩu lương thực với mức giá rẻ", ông nói.

GS Xuân phân tích: "Bản thân Trung Quốc đang phụ thuộc Việt Nam. Họ đâu có đủ lương thực, thực phẩm, lúa gạo vì theo ước tính của các nhà kinh tế đến năm 2020 TQ sẽ thiếu ăn, thiếu nguồn lương thực ít nhất là 10 triệu tấn.

Dĩ nhiên Trung Quốc sẽ cố gắng sản xuất nhưng họ sản xuất không đủ do dân quá đông nên họ vẫn phải mua của Việt Nam còn mua của Lào cũng không có, Lào phải mua Thái Lan, Campuchia cũng phải mua của Thái Lan trong khi gạo Thái Lan giá cao nên Trung Quốc vẫn còn phải lệ thuộc vào Việt Nam".

"Việt Nam phải lấy hoàn cảnh này để điều chỉnh không nên bán giá quá thấp để nông dân bị thiệt hại đường xá bị thiệt hại. Việt Nam luôn trong thế chủ động hơn bị động nên bây giờ Việt Nam cần chủ động.

Việt Nam phải đặt điều kiện, mua bán chứ không thể cầu cạnh Trung Quốc để bán vì mình biết Trung Quốc cần mình chứ Trung Quốc không thể đi chỗ khác mua. Đồng thời, chất lượng của các sản phẩm cũng cần được chấn chỉnh, chế biến các sản phẩm có chất lượng để bán giá cao hơn", GS.TS Võ Tòng Xuân nhấn mạnh.

An Nhiên