Câu cá ngừ kiểu Nhật: Cán bộ... dạy sai!

Câu cá ngừ kiểu Nhật: Ngư dân nói thẳng cán bộ... dạy sai!

Ngư dân than phiền cán bộ đi biển cùng hướng dẫn thiếu chính xác, còn người trực tiếp qua Nhật học công nghệ này không thể đi cùng vì...bận.

Ngư dân La Tình (xã Tam Quan Bắc, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định) là người sở hữu 4 tàu trong tổng số 5 tàu đầu tiên tham gia thí điểm đánh bắt cá ngừ theo công nghệ Nhật ở Bình Định. Theo anh Tình, một trong những nguyên nhân khiến ngư dân chưa thể làm thuần thục, chính xác kỹ thuật đánh bắt, bảo quản cá là do cán bộ của Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh Bình Định hướng dẫn khác với người Nhật.

"Ví dụ, về kỹ thuật muối cá, người Nhật chỉ cách khác với bên Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh Bình Định. Theo hướng dẫn của Nhật Bản, cá sau khi vệ sinh xong thì ngâm nước muối ở nhiệt độ -27 độ C, sau đó đưa xuống hầm ngâm ở mức -18 độ C, rồi tăng lên mức -5 độ C, 0 độ C. Trong khi đó, cán bộ bên chi cục hướng dẫn chỉ đưa xuống một giai đoạn. Nghĩa là sau khi kéo cá lên làm vệ sinh, chọc tủy, làm mang, mổ nội tạng sạch sẽ rồi đưa xuống hầm bảo quản ở nhiệt độ -18 độ C. Chất lượng cá sau đó lại bị Nhật chê. Giờ các anh ấy đã nói lại rồi".

Cũng theo anh Tình, xử lý, bảo quản cá ngừ theo cách của Nhật khiến họ tốn đá hơn rất nhiều. "Tàu của ngư dân Việt nhỏ, phải chở đá từ trong bờ ra, trong khi tàu của Nhật thì lớn, họ lấy nước biển để làm đá luôn".

Sau hai chuyến biển, số cá ngừ đại dương đạt chất lượng theo yêu cầu của Nhật rất ít.

Về cách thả câu, anh Tình cho biết các ngư dân đã thuần thục hơn. Đặc biệt, các anh đã "độ" lại máy câu của Nhật để nâng cao hiệu quả đánh bắt.

"Giàn câu của Nhật chỉ có phép câu từ từ từng con một, nhưng giờ chúng tôi đã "độ" lại để có thể câu cá ở cả hai bên mạn tàu, phù hợp với cách đánh bắt của mình. Tất nhiên về công nghệ vẫn phải tuân theo hướng dẫn của Nhật".

Trong khi đó, trao đổi với Đất Việt về việc hướng dẫn của cán bộ bị "vênh" với hướng dẫn của Nhật, ông Trần Văn Vinh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh Bình Định cho biết, cán bộ đi theo tàu chỉ có tính chất giám sát, còn đi sâu vào kỹ thuật đánh bắt, bảo quản thì họ khó nắm được.

"Mỗi chuyến biển Chi cục vẫn cử 1-2 cán bộ đi cùng với ngư dân, nhưng họ không phải là những người trực tiếp sang Nhật học. Có bốn người được cử sang Nhật học công nghệ khai thác cá ngừ, trong đó có hai người thuộc Công ty CP Thủy sản Bình Định (Bidifisco), tôi và một người nữa cũng thuộc Sở Nông nghiệp Bình Định.

Hai người của Bidifisco chuyên về lựa chọn cá làm sashimi và sushi thì không nói làm gì, còn tôi và cán bộ kia là chuyên ngành khai thác, đến từng đảo, từng tàu ở Nhật để học kỹ thuật của họ. Tôi là người chuyên nghiên cứu về cá ngừ, nắm bắt từ mặt sinh học, kỹ thuật đánh bắt, bảo quản đến chế tạo thiết bị. Tuy nhiên, do công việc của chúng tôi quá nhiều, lại làm quản lý nên không thể trực tiếp đi biển cùng ngư dân", ông Vinh giải thích.

Trước lo lắng làm sao các cán bộ được cử đi theo tàu của ngư dân có thể xử lý các tình huống phát sinh, đặc biệt là để sâu sát về mặt kỹ thuật trong khi họ chưa được đào tạo, ông Trần Văn Vinh trấn an: "Những cán bộ này đi giám sát đều ghi lại hình ảnh của chuyến đánh bắt. Khi về, tôi sẽ xem lại đoạn băng xem có thiếu sót gì, cái gì ngư dân làm chưa đúng quy trình thì sẽ điều chỉnh kịp thời với thuyền trưởng và thuyền viên của tàu cá".

Cũng theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh Bình Định, do lần đầu tiên sử dụng công nghệ hiện đại nên ngư dân còn lúng túng trong việc vận hành.

"Thực ra kỹ thuật xử lý cá không có gì khó. Có thể kỹ năng vận hành ban đầu của ngư dân không đạt nhưng không phải họ không hiểu. Cải tiến một thói quen trong lao động để chuyển sang cách làm mang tính chất công nghiệp rất khó, cần phải dần dần, ít nhất phải thực hành 2-3 chuyến ngư dân mới từ bỏ động tác lao động tự do của họ".

Ông Vinh chỉ rõ một số vướng mắc gặp phải trong quá trình áp dụng công nghệ của Nhật vào việc khai thác cá ngừ đại dương. Theo đó, dù Chi cục đã đào tạo cho ngư dân kỹ thuật xử lý cá tuần tự theo 4 bước nhưng ngư dân cứ nghĩ đủ 4 bước là được, còn thứ tự thì thế nào cũng xong, trong khi về nguyên tắc trình tự các bước là một quy trình chặt chẽ. Do ngư dân xử lý chưa thuần thục nên thời gian kéo dài, thân nhiệt cá cao, ảnh hưởng tới chất lượng cá.

Đó là chưa kể tới kỹ năng xử lý của ngư dân còn chậm và nhiều sai sót. Thay vì để máy thu câu ở chế độ tự động thì ngư dân lại sử dụng ở chế độ giống như câu trực tiếp, thành ra người và cá giống như hai người đánh lộn với nhau, cả hai đều mệt, ảnh hưởng tới chất lượng cá.

"Hay trong vấn đề ngâm hạ nhiệt. Ngư dân đưa cá vào hầm ngâm hạ nhiệt chênh lệch nhiệt độ quá lớn tạo ra màng ngăn nhiệt, khiến hiện tượng thẩm thấu của nước và nhiệt độ bị ngăn cản, để xảy ra hiện tượng thịt cá bị cháy. Hiện chúng tôi đã đưa ra phương pháp xử lý bằng hầm trung gian, tức hạ nhiệt một cách từ từ", ông Vinh nói.

Dự kiến, trong chuyến biển vào ngày 9/10, Chi cục sẽ triển khai thêm một số công nghệ mới cho ngư dân.

"Nếu đưa nhiều công nghệ mới, lạ lẫm cùng một lúc thì ngư dân không thực hiện hết, không nhớ, hoặc họ sợ.  Kỳ này chúng tôi có đưa thêm một số thiết bị, chỉ cho ngư dân thấy vì sao cá bị cháy, cách muối cá thế nào, lúc nào cần đưa cá ra, cá vào... Tất cả được viết ra thành bộ tiêu chuẩn kỹ thuật để ngư dân cầm theo".

Ông Vinh cho biết, Chi cục sẽ tập trung hướng dẫn, đào tạo cho một trong tổng số 5 tàu về công nghệ, cách xử lý thiết bị, xử lý các tình huống cho thuần thục.

"Chúng tôi chưa xuất cá đi ngay mà kiểm tra một lần nữa tại Việt Nam. Khi ngư dân thực sự thành thạo về kỹ năng, đảm bảo tuân thủ đúng kỹ thuật hướng dẫn, cá đánh bắt đạt chất lượng thì mới xuất khẩu sang Nhật", ông Vinh nói.

Minh Thái