Ấn Độ xây đồn lính nhân chuyến thăm của ông Tập

Ấn Độ xây đồn lính, kho vũ khí nhân chuyến thăm của ông Tập Cận Bình

Một Thế Giới

Quân Ấn kiểm soát chốt biên phòng Ấn-Trung

Reuters ngày 15.9 đưa tin chính phủ Ấn Độ nới lỏng những hạn chế xây dựng đường sá và cơ sở hạ tầng quân sự dọc biên giới Ấn - Trung, chỉ vài ngày trước chuyến thăm Ấn của Chủ tịch Trung Quốc (TQ) Tập Cận Bình.

Trong chuyến thăm hai ngày 17 và 18.9 của lãnh đạo TQ, hi bên sẽ nói chuyện về đường biên giới và sự bất quân bình thương mại giữa hai khổng lồ kinh tế châu Á.

Với việc xây đường sá, chính phủ mới của Thủ tướng Narendra Modi muốn thu ngắn cách biệt với mạng lưới giao thông của hàng xóm, thể hiện một quan điểm mạnh hơn với Bắc Kinh, vào đúng dịp ông Modi mừng sinh nhật 71 tuổi (ngày 17.9).

Ông Modi nói sẽ chẳng làm gì để mừng ngày sinh, vì ông muốn nhân dân dồn nỗ lực và của cải vào công tác cứu giúp đồng bào bị lũ, khiến hàng trăm người chết và hàng chục ngàn người mất nhà cửa ở hai vùng Jammu và Kashmir.

Bộ trưởng Môi trường Prakash Javadekar nói với hãng tin Reuters: ông nới lỏng các quy định môi trường trong bán kính 100 km của vùng biên giới tranh chấp tại khu hẻo lánh Arunachal Pradesh, nhằm tăng tốc xây dựng 6.000km đường. Công trình này sẽ khởi động trong vài tháng nữa.

Động thái này cũng cho phép xây dựng đồn lính, kho đạn, trường học và bệnh viện ở vùng núi Hyamalaya thưa dân này. Bộ trưởng Javadekar nói: “Tất cả đều là sự chuẩn bị phòng thủ”.

Ông nói thêm, rằng bên TQ không chỉ xây đường láng bằng phẳng mà còn xây một hệ thống đường sắt: “Quân đội chúng tôi bị lâm thế vì chất lượng đường sá tệ”.

Sau khi nhậm chức thủ tướng hồi tháng 5, ông Modi nhanh chóng chỉ định một cựu chỉ huy quân đội làm Bộ trưởng phụ trách vùng biên giới đông bắc, để tăng tốc phát triển khu vực này. Kế hoạch xây dựng đánh dấu một sự mở rộng cơ sở hạ tầng ở vùng núi Arunachal Pradesh 84.000m² mà TQ gọi là Nam Tây Tạng.

TQ đã cải thiện hệ thống đường sá và mở rộng các sân bay ở đất của họ tại Tây Tạng. Theo báo cáo của Lầu Năm Góc năm 2010, TQ còn đặt tên lửa tầm ngắn có thể gắn đầu đạn hạt nhân tại khu vực này và triển khai 300.000 quân khắp vùng bình nguyên Tây Tạng.

Chương trình đường bộ của chính phủ Ấn có thể hỗ trợ kế hoạch lập một đơn vị quân sơn cước 80.000 người, có thể dễ dàng hành quân dọc biên giới Ấn - Trung.

Hai nước đông dân nhất thế giới này từng có cuộc chiến ngắn ngày tại khu vực này năm 1962 và bản đồ TQ hiện vẫn vẽ Arunachal Pradesh thuộc lãnh thổ TQ.

Ấn cũng thúc đẩy một đề xuất các dự án điện ở những bang giáp TQ và nói sẽ tiếp tục thực hiện ngay cả khi các cơ quan phát triển của quốc tế - vốn cung cấp tiền cho các vùng kém phát triển - không ủng hộ các dự án tại những vùng mà TQ tuyên bố chủ quyền.

Nỗ lực phát triển vùng Arunachal Pradesh của Ấn bị hạn chế trong vài năm gần đây. Năm 2013, vị tiền nhiệm của Thủ tướng Modi công bố kế hoạch xây 850 km đường mới ở vùng biên này, và đã có vài đề nghị nâng cấp sân bay, nhưng tiến độ không được nhiều.

Các chính phủ Ấn trước cố tình bỏ phế lĩnh vực cơ sở hạ tầng tại Arunachal Pradesh, chủ yếu tạo một vùng đêm tự nhiên nhằm phòng chống bất kỳ âm mưu xâm chiếm nào của TQ. Chủ trương này bị hủy khi Ấn quyết định làm thân với TQ.

Nhà nghiên cứu Namrata Goswami thuộc Viện Nghiên cứu Phân tích quốc phòng ở New Delhi nói: “Đây là một sự thay đổi hoàn toàn về nhận thức chiến lược”.

Sự nới lỏng các hạn chế này phù hợp với kỳ vọng rằng Thủ tướng Modi theo chủ nghĩa dân tộc sẽ có quan điểm cứng rắn hơn trong việc tranh chấp lãnh thổ với các nước láng giềng.

Ấn - Trung có mối quan hệ phức tạp, cũng có quan hệ thương mại tăng trưởng nhưng hai bên cũng không tin nhau, nhất là còn vụ tranh chấp lãnh thổ chưa thể giải quyết. Ấn gần đây liên tục cáo buộc quân TQ xâm nhập biên giới nên họ phải tăng cường phòng thủ.

Theo Reuters, Ấn xem việc TQ quan hệ quân sự với Pakistan (kình địch của Ấn) cũng là một nỗi đe dọa an ninh.

Quân đội Ấn - Trung từng cương nhau 3 tuần hồi tháng 5.2013 tại phía tây Hymalaya, sau khi quân TQ lập một trại ở sâu 10 km trong vùng đất Ấn tuyên bố là của Ấn.  

Gần đây, cố vấn an ninh quốc gia Ấn Ajit Doval nói tại Bắc Kinh, rằng vụ tranh chấp biên giới trong chuyến thăm của ông Tập.

Ông Doval từng là chỉ huy tình báo Ấn và là một “diều hâu - chữ của Reuters - trong quá khứ từng có những nghi ngờ về các động thái của TQ.

Người phát ngôn Hoa Xuân Oánh của Bộ Ngoại giao TQ nói trong cuộc họp báo hôm 11.9: “Hai bên đồng ý các bước bảo đảm hòa bình và ổn định ở vùng biên giới, tìm kiếm giải pháp bình đẳng và hợp lý mà hai bên có thể chấp thuận trên cơ sở đối thoại hòa bình, hữu nghị và tư vấn”.  

Ngoài vấn đề biên giới, TQ cũng hứa đầu tư hàng tỉ USD vào việc hiện đại hóa hệ thống đường sắt Ấn vốn có tổng chiều dài 11.000 km, tiếp sau việc Nhật Bản hứa đầu tư 5 tỉ USD vào Ấn trong 5 năm tới, gồm giới thiệu các tàu điện “viên đạn” .

Tổng lãnh sự TQ Liu Youfa nói với báo Times of India (Ấn) rằng khâu đầu tư của TQ vào hệ thống đường sắt của Ấn có thể lên đến 50 tỉ USD.

Bắc Kinh cũng muốn đầu tư thêm 50 tỉ USD vào các cảng, đường sá, dự án liên kết các sông của Ấn, do ông Modi nói thúc đẩy xây dựng cơ sở hạ tầng là mục tiêu trọng tâm để tăng mức tăng trưởng kinh tế.

Trong tháng 9 này, 3 lãnh đạo của 3 nền kinh tế lớn nhất châu Á: TQ, Ấn, Nhật liên tục công du để vận động tầm ảnh hưởng, xây dựng quan hệ phòng thủ và tìm kiếm các mối quan hệ mới.

Thắng lớn trong cuộc bầu cử quốc hội hồi 4 tháng trước, ông Modi thể hiện rõ ý định giữ một vai trò tích cực trên chính trường thế giới và châu Á, bằng cách mời tất cả lãnh đạo châu Á đến dự lễ nhậm chức của ông hồi tháng 5.

Chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của ông Modi tại châu Á là đến Nhật Bản, và Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đã có hai chuyến thăm Nam Á hồi đầu tháng 9, tới Sri Lanka và Bangladesh, trước chuyến thăm khu vực này của ông Tập.

Ông Tập sẽ khởi đầu chuyến thăm ở thủ phủ thương mại Ahmedabad của bang Gujarat, nơi ông Modi từng làm  thủ hiến.

Ông Tập sẽ dự lễ khánh thành một trong hai khu công nghiệp tập trung sản xuất thiết bị năng lượng tại bang này. TQ sẽ xây khu công nghiệp khác ở bang Maharashtra láng giềng.

Trước khi đến Ấn, ông Tập thăm đảo quốc Maldives và Sri Lanka, nơi TQ  đang xây một cảng cách vùng biển phía nam Ấn khoảng 200 km. Đây là một phần rong chủ trương xây nhiều cảng khắp Ấn Độ Dương mà nhiều chuyên gia nói đó các cảng này trong kế hoạch bành trướng ảnh hưởng “Chuỗi ngọc trai” của TQ. 

Trần Trí (theo Reuters)