Úc lệ thuộc Trung Quốc

Cựu Ngoại trưởng Clinton 'đá xoáy' Úc quá lệ thuộc Trung Quốc

Ảnh: Bà Clinton ký tên tặng cuốn hồi ký cho người mua

Úc “chơi nước đôi, quá lệ thuộc vào “đối tác thương mại” Trung Quốc, trong khi lại kỳ vọng Mỹ bảo vệ trước Bắc Kinh càng ngày càng “hung hăng con bọ xít” ngược ngạo ở châu Á, cả về quân sự lẫn lãnh thổ.

Đó là lời “đá xoáy” chính phủ Úc của nữ cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton, khi bà trả lời phỏng vấn tạp chí Good Weekend (Úc) nhân dịp bà vừa xuất bản cuốn hồi ký "Những lựa chọn khó khăn".

Bà  Clinton cảnh cáo: chính phủ Thủ tướng Úc Tony Abbott quá chú trọng chuyện làm ăn với TQ “sẽ khiến quý vị lệ thuộc đến độ quý vị bị mất tự do và mất sự toàn vẹn lãnh thổ về chính trị và kinh tế”.

Khi dược cho biết Bộ trưởng Thương mại Úc Andrew Robb dẫn đoàn doanh nghiệp 630 người tham quan nhiều thành phố TQ hồi tháng 4, bà Clinton nói: “Đó là một sai lầm, dù bạn là một quốc gia,một công ty hoặc là một cá nhân, mà theo cách nói của chúng tôi, thì đó là gom hết cả trứng vào một rổ”.

Bà nói thêm: “Đúng như sai lầm của châu Âu quá lệ thuộc vào chỉ một nguồn cung ứng. Từ tháng 3.2009, tôi đã nêu vấn đề này với các nước châu Âu, rằng họ ngày càng lệ thuộc nguồn khí đốt Nga. Họ đã phải rút hai kinh nghiệm, năm 2006 và 2009, chuyện Nga cắt nguồn cung cấp, khiến nhiều người chết ở Ba Lan và các nước khác”.

Lời cảnh báo của bà Clinton trùng thời điểm thắc mắc rằng liệu chính phủ Tổng thống Mỹ Barack Obama có thực hiện chủ trương “xoay trục về châu Á” hay không. Bà nói bà khởi xướng chủ trương này hồi năm 2012, để làm “bức tường chắn” sự trỗi dậy về kinh tế và quân sự của TQ.  

Bà Clinton giải thích rằng Mỹ phải quay lại châu Á, nơi một nhóm nước nhỏ gồm cả Úc đang bị Bắc Kinh bắt nạt, nên họ phải vận động đồng minh Mỹ bảo vệ trước TQ ngày càng thèm khát những nguồn tài nguyên tự nhiên.

Hiện TQ chiếm hơn 35% các mối quan hệ thương mại của Úc. Hồi năm ngoái khi trở thành Thủ tướng Úc, ông Abbott từng có những lời lẽ chỉ trích những hành vi cướp đất, biển đảo của các nước khác khiến Bắc Kinh khó chịu.

Nhưng hồi tháng 4 khi thăm TQ, ông Abbott không nói đến Mỹ, và tán dương các thành tựu đổi mới của TQ, khác với trước đây ông chỉ trích những hoạt động vi phạm nhân quyền của Bắc Kinh.

Trong chuyến thăm này, ông Abbott nói: “Úc đủ mạnh để là một đối tác giá trị nhưng không là thế lực vượt trội. Đoàn Úc đến TQ để giúp xây dựng một thế kỷ châu Á”.   

Khi ra về, ông Abbott còn mượn lời của lãnh đạo TQ Đặng Tiểu Bình: “Làm giàu là vinh quang” rồi ông nói thêm “Nhưng là bạn thật sự thì tuyệt vời”.

Ông Abbott cạnh một con sư tử đá, phía xa là tấm bảng hiệu có chữ Hoa và tiếng Anh mang nghĩa "Nuốt cả thế giới"  (Ảnh Dean Sewell)

 Và trong cùng tuần bà Clinton trả lời phỏng vấn, ông Abbott đi Mỹ, thể hiện những suy nghĩ khác. Tại Phòng thương mại Mỹ, ông  đề cập TQ là một đối thủ siêu cường của Mỹ, thay vì là một nỗi đe dọa cho Úc và các nước láng giềng của TQ trong khu vực, điều khiến Mỹ phải xoay trục về châu Á.

Tại Nhà Trắng, ông Abbott nói với ông Obama, rằng cần phải có một cường quốc như Mỹ để làm đối trọng với TQ đang trỗi dậy ở “sân sau” của Úc. Ông muốn vị lãnh đạo Mỹ phải đưa hơn 1.150 quân Mỹ đến trú đóng luân phiên ở Úc, thậm chí nên tăng số quân này lên 2.500 người,hoặc Mỹ lập hẳn một căn cứ quân sự thường trực ở Úc.

Theo đoàn tùy tùng của ông Abbott, ông nói tất cả những quyết định đưa-tăng quân và lập căn cứ ấy là yếu tố giúp chủ trương “xoay trục về châu Á” đạt thành công.

Trở lại với bà Clinton, người được dự đoán sẽ ra tranh cử Tổng thống Mỹ năm 2016 để có một thành viên đảng Dân chủ Mỹ kế nhiệm ông Obama. Cuốn hồi ký bán rất chạy của bà lại bị cấm phát hành  ở TQ, chưa đầy một tháng sau khi nó được tung ra chợ sách thế giới, theo nhà xuất bản Simon & Schuster.

“Những lựa chọn khó khăn” (Hard Choices) được bà Clinton dùng kể lại 4 năm làm nữ Ngoại trưởng trong nhiệm kỳ 1 của ông Obama. Nó gồm nhiều chương mô tả lãnh đạo TQ là những người “ngột ngạt, cứng ngắc”.

Bà còn viết: “Chẳng phải là bí mật gì, trung tâm chống phong trào dân chủ ở châu Á là TQ”. Bà trách Bắc Kinh từng kiểm duyệt không phát sóng bài diễn văn năm 1995 của bà, tại một hội thảo do Liên Hiệp Quốc tổ chức ở Bắc Kinh về chủ đề phụ nữ.

Bà cũng dành hẳn một chương viết về cuộc “mặc cả” về nhà chống đối Chen Guangcheng muốn xin tỵ nạn chính trị ở Sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh hồi mùa xuân 2012.  

Jonathan Karp, chủ tịch nhà xuất bản Simon & Schuster, nói: “Thật đáng tiếc và đáng phẫn nộ. Và đó là dấu chỉ rõ ràng về quyền tự do trí tuệ ở TQ thấp thế nào vào lúc này”.

Ông chi biết các nhà in TQ đều từ chối bản quyền dịch cuốn hồi ký, và Shanghai Book Traders, một trong những đơn vị nhập khẩu văn hóa phẩm lớn nhất TQ, cũng từ chối phát hành bản tiếng Anh của “Những lựa chọn khó khăn” dù đây là một đầu sách bán chạy nhất. Ông nói ở TQ, cuốn hồi ký này “bị cấm triệt để”.

Trên thực tế, chính quyền TQ kiểm soát chặt lĩnh vực in ấn, các đầu sách nước ngoài bị kiểm duyệt kỹ trước khi có thể được bày bán trên các quầy sách TQ.

Bà Clinton nổi tiếng ở TQ, bất chấp việc Bắc Kinh rất bực mình về chủ trương quân sự “xoay trục về châu Á” của Washington, cùng các phê phán của Mỹ về vấn đề nhân quyền ở TQ.

Người hâm mộ và giới truyền thông thường dùng tên gọi “Xilari” (tiếng Bắc Kinh) để nói về bà Clinton, cùng các bài báo thường ca ngợi tính cách và sự nổi tiếng của bà, nhưng tránh không nêu các quan điểm chính trị của bà.

Gần đây, Tân Hoa Xã đưa tin trang nhất với câu hỏi “Liệu nên gọi bà ấy là Tổng thống Hillary, hay là Tổng thống Clinton?” và nêu tham vọng làm Tổng thống Mỹ của bà là “điều mà ai cũng biết”.

Trong khi đó, nhật báo Tuổi trẻ Bắc Kinh kể chuyện mức lương của Chelsea, cô con gái “rượu” của ông bà Bill-Hillary Clinton.

Tuần trước nữa, Tân Hoa Xã đưa tin bà Clinton “chỉ trích sự chia rẽ của hai đảng ở Washington” khi bà quảng bá cuốn hồi ký ở bang Texas. Họ không hề nêu quan điểm của bà về TQ.

Bảo Vĩnh (theo Sydney Morning Herald, Guardian)